Komisyon, AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay’ın başkanlığında toplandı. Oktay, toplantının başlangıcında yaptığı konuşmada, Orta Doğu’daki gelişmelerin, Rusya-Ukrayna çatışmasının, Kafkaslar, Balkanlar ve Kuzey Afrika’daki endişelerin bölgesel güvenliği doğrudan etkilediğini belirtti.
Görüşülecek Anlaşma’nın bölgesel sahiplenme iradesi ve coğrafyada caydırıcılığı artırarak barışı güçlendirme kararlılığının somut ve son derece önemli bir adım teşkil ettiğini ifade eden Oktay, Mekke Anlaşması ile Orta Doğu’da kolektif bir caydırıcılık kalkanı oluşturulmasının dikkate değer bir gelişme olduğunu vurguladı.
Dün Tahran’da gerçekleştirilen görüşmelerin değerli olduğuna dikkat çeken Oktay, “Ülkemizin imzaladığı ve taraf olduğu anlaşmalar, herhangi bir saldırganlık veya yayılmacılık amacı taşımamakta; tam tersine ülkemiz, caydırıcılığı artıracak, coğrafyamızı koruyacak ve barışı sağlamak hedefinde olan savunma anlaşmalarının tarafıdır. Bu açıdan Mekke Anlaşması’nın dışlayıcı bir güvenlik yapısı sunmaması ve bölgesel barış ile istikrar vizyonunu paylaşan diğer aktörlerin katılımına olanak tanıması önemlidir.” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
Dışişleri Komisyonu Başkanı Oktay, Anlaşma’nın genişleme sürecinin kontrolsüz bir mekanizma oluşturmaması gerektiğinin altını çizerek, “İttifakın büyümesi ve yeni üyelerin kabulü süreci, çekirdek tarafların ve dolayısıyla ülkemizin onayı ile rızasına bağlı olmalıdır; bu durum doğal olarak büyük önem taşımaktadır.” dedi.
Anlaşma çerçevesinde caydırıcılığın en üst seviyede sağlandığını belirtirken taraf ülkelerin egemenlik haklarına, uluslararası yükümlülüklere ve anayasal süreçlere kesinlikle saygı gösterildiğini vurgulayan Oktay şunları kaydetti:
“Kolektif savunma hükümlerinin otomatik olarak değil de atılacak her adımın tarafların kendi anayasal yükümlülükleri ve yetkili mercilerin kararları doğrultusunda yürürlüğe girmesi esasıyla ilerlediği görülmektedir. Bu doğrultuda en yüksek düzeyde istişare mekanizmalarının işletilmesi ve ortak mutabakatın sağlanması önemli bir konudur. Bu ittifak yapısının 3 ana temel üzerine inşa edildiği söylenebilir: ortak savunma, terörizmle etkin mücadele ve savunma sanayisinde yerli imkanların geliştirilmesi. Bu konular hem ülkemiz hem de bölgemiz için kritik öneme sahiptir. Aslında Mekke Anlaşması’na izole bir metin olarak bakılmamalıdır.”
Oktay’ın konuşmasının ardından Yeni Parti Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer, Anlaşma’nın TBMM Milli Savunma Komisyonu’nda da ele alınması gerektiğini ifade etti. Bunun üzerine Oktay, ilgili komisyona çalışma yapmaları için yazı yazdıklarını ancak kendilerine “herhangi bir çalışma ya da raporlama yapılmayacağının” bildirildiğini aktardı.
Komisyonda daha sonra Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerine geçildi.
Toplantıda Dışişleri Bakan Yardımcısı Levent Gümrükçü’nün Anlaşma’ya dair sunumuna geçildi.
